Từ Kinh Thành Vijaya Đến Kinh Đô Vương Triều Tây Sơn
Kinh đô là nơi tập trung quyền lực cao nhất của chế độ quân chủ của một quốc gia độc lập, nơi tựu trung đỉnh cao những thành tựu chính trị, văn hóa, kinh tế, kỹ thuật, mỹ thuật... của dân tộc. Nơi hội tụ, giao lưu, tỏa sáng, khẳng định tinh hoa, giá trị lịch sử, văn hóa của cộng đồng với sứ mệnh đặc biệt làm nên niềm tự hào của mỗi dân tộc.
Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, trong những vùng đất được lựa chọn xây dựng kinh đô xưa trong lịch sử, hiếm có địa điểm nào được hai triều đại phong kiến lựa chọn làm nơi xây dựng kinh đô của hai triều đại phong kiến có nguồn gốc từ hai dân tộc, trên thời gian lát cắt lịch sử xa nhau như kinh thành Vijaya và thành Hoàng Đế trên vùng đất Bình Định ngày nay. Nằm ở vị trí trung tâm dải đất miền Trung, vùng đất Bình Định là nơi cân độ đường từ Bắc vào Nam, hội tụ đầy đủ các yếu tố núi, biển, sông ngòi với một vùng đồng bằng đất rộng màu mỡ, thoáng thuận Bắc - Nam hay đi ngược về xuôi, lên Tây Nguyên giàu có hay vươn ra biển lớn bao la giàu hải sản. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, từ trong cội nguồn lịch sử nơi đây đã trở thành vùng đất khởi quốc của người Chăm với quốc hiệu Lâm Ấp và đến cuối thế kỷ X được người Chăm chọn làm vùng đất xây dựng kinh đô, nơi hội tụ, thăng hoa của nền văn hóa hơn ngàn năm được chắt chiu xây dựng và phát triển. Đây là một kinh đô được xây dựng và sử dụng có thời gian lâu nhất trong lịch sử Champa và để lại những di tích, di vật đồ sộ tỏa sáng cho đến ngày nay và tiếp tục chảy trong dòng chảy lịch sử dân tộc ở các giai đoạn sau. Sau hơn 300 năm kinh đô bị tàn phá, lãng quên theo thời gian lại có điều kiện bùng lên sức sống mới và trở thành kinh đô của một triều đại mới trong lịch sử Việt Nam - thành Hoàng Đế của vương triều Tây Sơn trong lịch sử. Qua thời gian chồng xếp lớp trong lịch sử lên một vùng đất kinh đô đã lắng đọng, để lại nguồn di sản văn hóa vô giá vật thể cùng phi vật thể cho vùng đất này.
Cho đến nay chưa có một địa điểm di tích lịch sử - văn hóa nào lại hội tụ tinh hoa của hai tộc người được vinh danh như nơi này. Một tòa thành thuộc vương triều Tây Sơn được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia - thành Hoàng Đế, trong lòng nó lại có một di tích kiến trúc lịch sử của Champa - tháp Cánh Tiên cùng hai tác phẩm điêu khắc là B-ả-o v-ậ-t q-u-ốc gia - hai con voi thành Chà Bàn. Đây là nơi hội tụ những tuyệt đỉnh từ hai nền văn hóa hai thời kỳ khác nhau, kế thừa nhau trong lịch sử. Dựa vào các nguồn tư liệu, những ghi chép trong lịch sử, những kết quả khai quật khảo cổ học, những thành tựu nghiên cứu của nhiều thế hệ đã phần nào cho thấy gương mặt xưa còn lại của một kinh thành hoa lệ trong lịch sử. Dù chưa đầy đủ, trong cuốn sách này, chúng tôi cố gắng tập hợp, hệ thống, dựng lại diện mạo một kinh đô xưa với hai lớp thời gian chồng chất lên nhau để nêu bật những giá trị lịch sử - văn hóa của vùng đất Bình Định ngày nay.
Tác giả Lê Đình Phụng
👁️
113 | 🔗 | 💖 | ✨ | 🌍 | ⌚
VNĐ: 215,600
Từ kinh thành Vijaya đến kinh đô vương triều Tây Sơn Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, hiếm có nơi nào hai lần được chọn làm nơi định kinh đô của hai
TỪ KINH THÀNH VIJAYA ĐẾN KINH ĐÔ VƯƠNG TRIỀU TÂY SƠN ️ Tác giả: Lê Đình Phụng Một hành trình khảo cổ – lịch sử – văn hóa qua dải đất Bình Định, nơi từng
Từ Kinh Thành Vijaya Đến Kinh Đô Vương Triều Tây Sơn Kinh đô là nơi tập trung quyền lực cao nhất của chế độ quân chủ của một quốc gia độc lập, nơi tựu trung
Kinh đô là nơi tập trung quyền lực cao nhất của chế độ quân chủ của một quốc gia độc lập, nơi tựu trung đỉnh cao những thành tựu chính trị, văn hóa, kinh tế,
**Thành Đồ Bàn** hay **Vijaya** (tiếng Phạn विजया, nghĩa Việt: Thắng lợi), còn gọi là **thành cổ Chà Bàn (Trà Bàn)** là kinh đô của người Degar thuộc Chăm Pa, nay thuộc địa phận xã Nhơn
**Triều Konbaung** (tiếng Myanmar: ကုန်းဘောင်ခေတ; Hán-Việt: **Cống Bản** 貢榜), còn được gọi là **Đệ tam Đế chế Miến Điện** và trước đây được gọi là **vương triều Alompra**, hoặc **vương triều Alaungpaya**, là triều đại
**Tây Bengal** (, , nghĩa là "tây bộ Bengal") là một bang tại khu vực đông bộ của Ấn Độ. Đây là bang đông dân thứ tư toàn quốc, với trên 91 triệu dân theo
thumb|right|Mô hình tàu của đội thám hiểm Trịnh Hòa, [[bảo tàng khoa học Hồng Kông.]] **Trịnh Hòa hạ Tây Dương** là bảy chuyến thám hiểm hàng hải của hạm đội kho báu cho nhà Minh
**Champa** (tiếng Phạn: चम्पा, Tiếng Trung: 占婆 _Chiêm Bà_, tiếng Chăm: ꨌꩌꨚ) hay **Chiêm Thành** (占城) là một quốc gia cổ từng tồn tại độc lập liên tục qua các thời kỳ từ năm 192
**Chăm Pa** độc lập được từ năm 192, phát triển cho đến thế kỷ thứ 10 thì bắt đầu suy yếu, đến năm 1832 thì hoàn toàn mất nước. ## Thất thủ và bỏ kinh
**Chiêm Thành** () là tên gọi của vương quốc Chăm Pa (tiếng Phạn: _Campanagara_) trong sử sách Việt Nam từ 877 đến 1693. Trước 859 Việt Nam gọi vương quốc này là Hoàn Vương. Đầu
**Thuận Thành trấn** hay **Trấn Thuận Thành** (), là tên gọi hành chính tiếng Việt của tiểu vương quốc **Panduranga** giai đoạn 1693 - 1832 trong chính sách tự trị của các chúa Nguyễn. Tại
Lễ hội đền Huyền Trân Công chúa là một hoạt động văn hoá có ý nghĩa tri ân, ghi nhận và tưởng nhớ Công chúa Huyền Trân - người đã có công với nước trong việc
**Phục bích** (chữ Hán: 復辟), còn được phiên âm là **phục tích** hay **phục tịch**, nghĩa đen là "khôi phục ngôi vua" là trường hợp một quân chủ đã từ nhiệm hoặc đã bị phế
**Người Chăm**, **người Chăm Pa** hay **người Degar-Champa** (tiếng Chăm: ꨂꨣꩃ ꨌꩌꨛꨩ, اوراڠ چامفا, _Urang Campa_; tiếng Khmer: ជនជាតិចាម, _Chónchèat Cham_; ; ), còn gọi là **người Chàm**, **người Chiêm**, **người** **Chiêm Thành**, **người Hời**,
**Po Binasuor** hay còn được biết đến rộng rãi hơn với tên gọi **Chế Bồng Nga** (Hán-Việt: 制蓬峩, ? - 23 tháng 1 năm 1390 ÂL), theo cách gọi của người Ê Đê và Giarai
**Chế Củ** là một vị vua của Vương quốc Chiêm Thành, trị vì từ năm 1024 đến năm 1074. Theo bi ký Chiêm Thành, ông có tên gọi là **Yang Pu Sri Rudravarmadeva**. Ông còn
**Lịch sử Chăm Pa** là lịch sử các quốc gia của người Chăm gồm: Hồ Tôn, Lâm Ấp, Hoàn Vương, Chiêm Thành (_Campanagara_) và Thuận Thành (_Nagar Cam_), thành lập từ năm 192 và kết
**Người Êđê** (tiếng Êđê: **Anak Rađê** hay được dùng phổ biến theo cộng đồng là **Anak Đê** hay **Đê-Ga**) là một dân tộc có vùng cư trú truyền thống là miền trung Việt Nam và
nhỏ|phải|Thai tạng giới [[Mạn-đà-la ()]] nhỏ|phải|Vòng Pháp luân **Nghệ thuật Phật giáo** là sự phản ánh các khái niệm trong đạo Phật dưới các hình thức nghệ thuật khác nhau – nhất là các lĩnh
Tiểu quốc **J'rai** (_Ala Car P'tao Degar_, _Dhung Vijaya_, **Nam Bàn**) là một tiểu quốc cổ của các bộ tộc Nam Đảo ở Tây Nguyên, Việt Nam với bộ tộc nòng cốt là người Gia
**Panduranga** (tiếng Chăm cổ: _Paṅrauṅ_ / _Panrāṅ_; tiếng Phạn: पाण्डुरङ्ग / _Pāṇḍuraṅga_; chữ Hán: 潘朧 / **Phan-lung**, 潘郎 / **Phan-lang**) là một tiểu quốc của Champa tồn tại trong giai đoạn 757 - 1832. Lãnh
**Lãnh thổ Việt Nam qua từng thời kỳ** là sự biến đổi không gian sinh tồn của người Việt. Sự biến đổi này mang tính chất phức tạp, lúc bị mất lãnh thổ về các
phải|nhỏ|250x250px| Hình ảnh mô tả trận [[thủy chiến Tonlé Sap giữa người Chăm và người Khmer trên phù điêu Bayon]] **Chiến tranh Đế quốc Khmer – Chăm Pa** là một loạt các cuộc xung đột
**Chiến tranh Việt – Chiêm 1471** là cuộc chiến do vua Lê Thánh Tông của Đại Việt phát động vào năm 1471 nhằm chống lại vương quốc Chiêm Thành ở phương Nam. Quân đội Đại
**Ninh Thuận** là một tỉnh cũ ven biển gần cực nam vùng duyên hải Nam Trung Bộ, miền Trung của Việt Nam. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Phan Rang – Tháp Chàm nằm
nhỏ|phải|Một [[chiến binh Mông Cổ trên lưng ngựa, ngựa Mông Cổ là biểu tượng cho những con ngựa chiến ở vùng Đông Á trong thời Trung Cổ]] nhỏ|phải|Một kỵ xạ Nhật Bản đang phi nước
Tiến trình _Nam tiến_ của dân tộc Việt.|thế= **Nam tiến** (Chữ Nho: 南進) là quá trình mở rộng lãnh thổ của người Việt về phương nam trong lịch sử Việt Nam. _Nam tiến_ là một
Bình Định là quê hương của các loại hình nghệ thuật như tuồng, bài chòi... với bờ biển dài, nhiều vũng vịnh với những bãi tắm đẹp và danh lam thắng cảnh như:Quy Nhơn, Tam
**Quan hệ Việt-Chăm** xem như bắt đầu từ năm 968, khi Đinh Tiên Hoàng lập ra nước Đại Cồ Việt, với tư cách là quốc gia độc lập đến năm 1832, khi vua Minh Mạng
:_Xem các nghĩa khác tại Tượng Lâm (định hướng)_ Về vùng đất **Tượng Lâm** (), các sử liệu Trung Hoa xưa xác nhận đó là phần đất ở vùng cực nam quận Nhật Nam, trực