✨Thiếu Tá Tình Báo Lưu Quang Xe Và Ký Ức Những Lần Vượt Trường Sơn

Ở độ tuổi 70-80 trở lên, có nhiều ký ức người ta không còn nhớ rõ, nhưng với thiếu tá, cựu tình báo Lưu Quang Xe (Sáu Xe) ở tuổi 93, ông vẫn nhớ như in những lần vượt Trường Sơn cả trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp và những năm đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ông bộc bạch: “Kỷ niệm đó thiêng liêng lắm. Nó sẽ theo tôi đến hết cuộc đời!”.Ông Lưu Quang Xe (Bìa phải) cùng Thường trực Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Kiên Giang thăm các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo của Liên hiệp đã nghỉ hưu. Ảnh: Bành Muội

Năm 2019, kỷ niệm 60 năm ngày mở đường Trường Sơn, ký ức về Trường Sơn lại trỗi dậy dạt dào trong ông Sáu Xe, như thuở trai trẻ, ông khoác ba lô lên đường, nghe vang vọng câu ca của đồng đội, của thanh niên hậu phương lớn hát vang trên các cung đường Trường Trường Sơn: “Núi dốc thành vách đứng, nắng hè khét đá, rừng khuya mất lối/ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình…”.

Tôi nhắc lại mấy câu hát về Trường Sơn, ông Sáu Xe, cười và nói: “Các nhạc sĩ đi thực tế để thấy hết cái khó nhọc của Trường Sơn, để sáng tác, cổ vũ tinh thần thanh niên hậu phương miền Bắc “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Chứ hồi tôi vượt Trường Sơn lần thứ nhất, Trường Sơn còn hoang sơ như một câu hát “Trường Sơn ơi tên đường ta qua không một dấu chân người/có chú nai vàng nghiêng đôi tai ngơ ngác…”. Hai ông cháu cùng cười khi nhắc lại mấy câu hát về Trường Sơn.

Ông bắt đầu câu chuyện: Hồi kháng chiến chống Pháp, tôi là cán bộ quân sự, thuộc Cục nghiên cứu của Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐNDVN). Năm 1953-1954, tôi là cán bộ Đại đội trưởng đại đội 305, hoạt động ở chiến trường Tây Bắc Campuchia. Đúng lúc đó, có quyết định của Bộ chỉ huy Quân tình nguyện Việt Nam-Campuchia bố trí cho một số cán bộ quân tình nguyện Việt Nam ra miền Bắc đào tạo. Gần một năm vượt rừng Trường Sơn với muôn ngàn khó khăn, vất vả và hiểm nguy, vì lúc đó chưa mở đường (tháng 5/1959 mới mở đường Trường Sơn). Gần một năm ròng rã hành quân, cuối cùng, chúng tôi cũng ra tới miền Bắc…

Điều mà ông Sáu Xe và các đồng đội của ông quên hết mọi gian lao vất vả hàng năm trời vượt Trường Sơn và hết sức xúc động là được Tổng cục chính trị tiếp đón ân cần và bố trí đến gặp Bác Hồ. Ông Sáu Xe bồi hồi nhớ lại: “Thông tin được gặp Bác Hồ, chúng tôi ai nấy mừng đến trào nước mắt. Không ai bảo ai. Cứ nhìn đồng hồ, chờ giây phút được vào phủ Chủ tịch. Khi được gặp Bác, anh em không nén nổi xúc động, bật khóc. Chỉ trong khoảng 10 phút ngắn ngủi, nhưng Bác đã hỏi thăm anh em vượt rừng Trường Sơn vất vả, đến nơi an toàn là tốt lắm. Bác động viên chúng tôi cố gắng giữ gìn sức khỏe, học tập tốt trở về phục vụ nhân dân. Những lời động viên của Bác, chúng tôi cảm thấy mình đã được tiếp thêm sức mạnh, vượt lên mọi gian khổ, hy sinh”.

Tháng 6/1963, ông Sáu Xe nhận quyết định của Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN, phân công vào chiến trường Campuchia hoạt động bí mật. Ông Sáu Xe nhớ lại: “Lần này quảy ba lô hành quân theo tuyến giao thông đường bộ. Khi đến cơ sở mật tại thị xã Quảng Trị, tôi được cơ sở cho thay đổi trang phục, dùng căn cước của chế độ Việt Nam cộng hòa, rồi mua vé máy bay bay thẳng vào Sài Gòn. Đến Sài Gòn, tôi bắt liên lạc với cơ sở mật của Phân cục tình báo B2 lúc đó tại chốt X, đường Cộng Hòa. Xong mọi thủ tục tại đây, tôi lên ô tô sang thẳng Phnom Pênh-Campuchia theo phân công của tổ chức. Trên đất Campuchia, tôi thành một người khác hoàn toàn với tấm thẻ căn cước giả, để làm nhiệm vụ của một chiến sĩ tình báo”.

Từ năm 1963 đến năm 1972, ông Sáu Xe không liên lạc với vợ và 2 con gái đang sống trên đất Bắc. Mọi liên lạc đều thông qua tổ chức. Năm 1973, ông Sáu Xe  phải về căn cứ của Bộ tư lệnh miền Nam để báo cáo tình hình. Trên đường đi gặp giặc phục kích bắn ông bị trọng thương. Phân Cục tình báo B2 quyết định chuyển ông ra Bắc để điều trị vết thương. Khác với chuyến ra Bắc lần trước phải lội bộ đường rừng hàng năm trời, lần này Trường Sơn đã có đường xe. Ông Sáu Xe được chở bằng xe Honda, đi từ rừng Tây Ninh ra đến miền Bắc 5-6 tháng trời. Ông Sáu Xe kể: “Vết thương đau quá, tới chỗ nào có binh trạm, chúng tôi lại tấp vào kiểm tra vết thương, tiêm thuốc, rồi tiếp tục đi. Mệt quá thì nghỉ lại. Đồng chí chở tôi bằng xe Honda thuộc tay lái cừ khôi”.

Ra đến miền Bắc, ông Sáu Xe được điều trị vết thương, liên lạc với gia đình. Gần chục năm trời mới gặp lại những người thân, bao cảm xúc bồi hồi, khó tả. Chưa nói với vợ và các con hết mọi nỗi niềm, ông Sáu Xe lại phải vào bệnh viện điều trị vết thương, chuẩn bị nhận sự phân công của tổ chức. Người chiến sĩ tình báo luôn gác mọi tình riêng lại phía sau và chấp nhận sự thiệt thòi về mình.

Ông Lưu Quang Xe (thứ 5 từ trái qua), dự hội nghị Cựu chiến binh gương mẫu toàn tỉnh năm 2019, nhân kỷ niệm 30 năm thành lập CCB Việt Nam. Ảnh: Đào Hoàng Vũ.

       Tháng 12/1974, ông Sáu Xe lại nhận quyết định mới của Bộ Tổng tham mưu trở lại Sài Gòn. Lần này, do        yêu cầu nhiệm vụ khẩn cấp, ông phải đi bằng đường giao liên công khai (đường C.K). Khi vào đến Sài             Gòn, ông Sáu Xe nhận ngay nhiệm vụ điệp báo, phục vụ cho chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, với một chiến sĩ tình báo, điệp viên, ông Lưu Quang Xe đối mặt với muôn vàn khó khăn, gian khổ và cả những lần cận kề với cái chết từ chiến trường Campuchia, đến giữa lòng Sài Gòn. Những dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời ông là những chuyến vượt Trường Sơn từ Nam ra Bắc, rồi từ Bắc vào Nam, tổng công 23 tháng trời ròng rã.

Bây giờ, ở tuổi 94, ông rút ra cho mình một chiêm nghiệm: “Nếu không có ý chí quyết tâm và nghị lực phi thường của người chiến sĩ cộng sản, không sợ gian khổ, hy sinh, chấp hành vô điều kiện sự phân công của tổ chức, thì không thể nào hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tôi thấy nhẹ lòng, vì 74 năm theo cách mạng, tôi đã giữ trọn lời thề danh dự, thiêng liêng của  một quân nhân, một đảng viên cộng sản!”.

Mùa Xuân này ông Lưu Quang Xe bước vào tuổi 95, ông vẫn làm Chủ tịch Hội hữu nghị Việt-Trung nhiều nhiệm kỳ. Ông luôn tô thắm cho nhành xuân của đảng về đức tính tiền phong, gương mẫu và trách nhiệm của một đảng viên.