Người Đứng Đầu Thăng Long-Hà Nội Trong Lịch Sử
Xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam từ buổi đầu thời phong kiến tự chủ, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ một vị thế rất trọng yếu. Trong hơn 700 năm, từ đời vua Lý Thái Tổ đến đời vua Lê Chiêu Thống, Thăng Long là Kinh đô, trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa - giáo dục của cả nước, nơi các cơ quan đầu não của Nhà nước phong kiến Đại Việt đóng qua các triều: Lý - Trần - Lê sơ - Mạc và Lê-Trịnh.
Vì là trung tâm đầu não của đất nước, có không ít cuốn sách viết về Thăng Long - Hà Nội từ các góc độ khác nhau. Tuy nhiên, xuyên suốt chiều dài gần một nghìn năm lịch sử của Thăng Long - Hà Nội, chỉ dưới thời Nguyễn, từ khi tỉnh Hà Nội được thành lập đến khi thực dân Pháp lập thành phố Hà Nội, những ghi chép về người đứng đầu đơn vị hành chính này mới xuất hiện thường xuyên hơn trong các trang sử; còn các thời kỳ trước đó, tư liệu về chức quan và các vị quan này trong chính sử thiếu hệ thống, phần vì do phương pháp chép sử thời phong kiến và phần vì ở một số thời kỳ, người đứng đầu chính quyền Thăng Long chỉ là một chức quan nhỏ, hành trạng của khá nhiều vị quan không thật sự nổi bật.
Tiêu đề cuốn sách này, Người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử, đã phô lộ ý định của tác giả: tìm hiểu lịch sử Thăng Long - Hà Nội từ đầu thời Lý (thế kỷ XI) từ hướng tiếp cận người đứng đầu cơ quan chính quyền. Đây là hướng tiếp cận khác so với các công trình nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội trước đây. Ở mỗi thời kỳ lịch sử có nhà nước của mọi quốc gia, người đứng đầu đất nước cũng như các đơn vị hành chính trực thuộc đều giữ vai trò rất quan trọng. Năng lực làm việc cùng phẩm chất đạo đức của họ có tác động lớn đến sự ổn định và phát triển của quốc gia, địa phương. Đối với các đơn vị hành chính giữ vị trí trọng yếu - như Kinh đô, Thủ đô thì năng lực, phẩm chất và các hoạt động cụ thể của người đứng đầu không chỉ quyết định phần quan trọng đến sự phát triển của đơn vị đó, mà còn ảnh hưởng lớn đến các mặt đời sống của đất nước.
Người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử là một tác phẩm công phu, chi tiết từ tổ chức bộ máy hành chính đến vai trò của những người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội qua các thời kỳ lịch sử, từ thời phong kiến đến hiện đại. Cách tiếp cận vấn đề này đã giúp phản ánh được cung cách quản lý, sự phát triển của Thăng Long - Hà Nội cũng như ảnh hưởng của đô thị này đối với các mặt đời sống của đất nước qua các thời kỳ lịch sử.
Phần thứ nhất đi sâu vào việc tìm hiểu những người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong suốt các triều đại phong kiến. Nội dung phần này được chia thành ba chương, bắt đầu với giai đoạn từ nhà Lý đến thời thuộc Minh (1010-1428), nơi các triều đại lớn như Lý, Trần, Hồ và chính quyền đô hộ của nhà Minh lần lượt ghi dấu ấn lên vùng đất kinh kỳ. Tiếp đó, phần này xem xét giai đoạn từ thời Lê sơ, nhà Mạc, Lê-Trịnh cho đến triều Tây Sơn (1428-1802), một thời kỳ với nhiều biến động chính trị và sự chuyển giao quyền lực giữa các thế lực. Chương cuối cùng của phần này tập trung vào thời kỳ nhà Nguyễn (1802-1884), khi Hà Nội chứng kiến những thay đổi lớn từ mô hình chính quyền phong kiến sang hệ thống hành chính có yếu tố hiện đại hóa.
Phần thứ hai của cuốn sách tiếp tục theo dòng chảy lịch sử, tập trung vào những người đứng đầu Hà Nội trong thời cận đại và hiện đại. Giai đoạn này bắt đầu từ thời kỳ Pháp thuộc (1884-1945), khi chính quyền thuộc địa áp dụng các chính sách khai thác thuộc địa và thực hiện đô thị hóa, biến Hà Nội trở thành trung tâm hành chính và kinh tế quan trọng. Sau đó, cuốn sách bàn về thời kỳ từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến kết thúc kháng chiến chống Pháp năm 1954, một giai đoạn đầy biến động với sự chuyển đổi từ chế độ thuộc địa sang chính quyền cách mạng. Cuối cùng, phần này khép lại bằng việc ghi nhận những thay đổi trong bộ máy lãnh đạo của Hà Nội từ khi hòa bình lập lại vào năm 1954 cho đến hiện nay, phản ánh sự phát triển không ngừng của thủ đô qua các thời kỳ lịch sử và địa giới hành chính thay đổi.
Phụ lục của sách cung cấp các tài liệu tham khảo, bao gồm sách, bài báo, tài liệu lưu trữ và tư liệu điền dã, đồng thời giải nghĩa các thuật ngữ liên quan đến thiết chế nhà nước và bộ máy hành chính qua từng giai đoạn.
Người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử không chỉ là một nguồn tư liệu quý giá về lịch sử hành chính của Thăng Long - Hà Nội mà còn giúp người đọc có cái nhìn toàn diện về sự phát triển của thành phố, nơi đã chứng kiến và gánh vác những dấu mốc quan trọng trong lịch sử Việt Nam.
VÀI NÉT VỀ TÁC GIẢ:
Bùi Xuân Đính (tháng 10/1953) là một chuyên gia nghiên cứu chuyên sâu về làng xã và Hà Nội. Ông quê ở xã Thạch Thán, huyện Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông tốt nghiệp Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1978, bảo vệ Luận án Phó Tiến sĩ năm 1997; được phong học hàm Phó Giáo sư năm 2006.
Một số tác phẩm tiêu biểu:
-
Lệ làng phép nước, Nxb. Pháp lý, 1985.
-
Hương ước và quản lý làng xã, Nxb. Khoa học - xã hội, 1998.
-
Làng nghề thủ công huyện Thanh Oai (Hà Nội), truyền thống và biến đổi (Chủ biên), Nxb. Khoa học xã hội, 2009.
-
Bách khoa thư làng Việt cổ truyền, Nxb. Chính trị quốc gia, 2021.
-
Hành trình về làng Việt cổ truyền (Chủ biên) 2 tập, Nxb. Chính trị quốc gia, 2023.
-
Các làng khoa bảng Thăng Long - Hà Nội (Đồng Chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia, 2004, 2010.
-
Giáo dục và khoa cử Nho học Thăng Long - Hà Nội, Nxb. Hà Nội, 2010.
-
Bách khoa thư vùng Hà Nội mở rộng (Tập 6. Giáo dục) (Đồng Chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia, 2017.
-
Địa chí Hoài Đức (Tổng Chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia, 2018.
👁️
123 | 🔗 | 💖 | ✨ | 🌍 | ⌚
VNĐ: 366,700
Người Đứng Đầu Thăng Long-Hà Nội Trong Lịch Sử Xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam từ buổi đầu thời phong kiến tự chủ, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ một vị thế
1. GIỚI THIỆU VỀ CUỐN SÁCH Người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử Xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam từ buổi đầu thời phong kiến tự chủ, Thăng Long
(Sách đặt trước - chỉ 100 bản có chữ kí duy nhất) 1. GIỚI THIỆU VỀ CUỐN SÁCH Người đứng đầu Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử Xuyên suốt chiều dài lịch
Xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam từ buổi đầu thời phong kiến tự chủ, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ một vị thế rất trọng yếu. Trong hơn 700 năm, từ đời
Xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam từ buổi đầu thời phong kiến tự chủ, Thăng Long - Hà Nội luôn giữ một vị thế rất trọng yếu. Trong hơn 700 năm, từ đời
_[[Chiếu dời đô_ – bản dịch của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.|thế=]] nhỏ|330x330px|Một góc phố Hà Nội đêm 10 tháng 10 năm 2010 **Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà
**Bắc thuộc** là danh từ chỉ thời kỳ Việt Nam bị đặt dưới quyền cai trị của các triều đại Trung Quốc, được coi như một đơn vị hành chính của Trung Quốc, tùy theo
Lịch sử đã ghi lại: trong các giá trị kinh tế, văn hoá của vùng đất này thì các nghề, các làng nghề, phố nghề Thăng Long – Hà Nội đã biểu lộ rõ nét
Đời sốngtôn giáo tín ngưỡng Thăng Long – Hà Nội “Có thờ có thiêng có kiêng có lành” – đó là suy nghĩ và cũng là tâm niệm của mọi người dân Việt Nam. Do
**_Hà Nội trong mắt ai_** ( hay _Hanoi Through Others’ Eyes_) là một bộ phim tài liệu Việt Nam, sản xuất bởi Xưởng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương do Trần Văn Thủy
Kể Chuyện Thăng Long-Hà Nội - Danh Nhân Hà Nội Mỗi miền quê trên khắp đất nước đều có niềm tự hào riêng về những gương mặt làm rạng danh cho gia đình, dòng họ...
**_Lý Công Uẩn: Đường tới thành Thăng Long_** là một bộ phim truyền hình lịch sử Việt Nam dài 19 tập, với nội dung phim xoay quanh con người và sự nghiệp vua Lý Công
Ngôn Ngữ Văn Hóa Thăng Long - Hà Nội 1000 Năm Cuốn sách của Hội Ngôn ngữ học Hà Nội được biên soạn theo hai mảng vấn đề chính là ngôn ngữ và văn hoá
Dưới đây là danh sách ghi nhận về những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Nhật Bản, trong đó có Vương quốc Lưu Cầu: ## Tự nguyện nhường ngôi ### Nhường ngôi nhưng vẫn giữ
Dưới đây là danh sách ghi nhận về những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Trung Quốc: ## Tự nguyện nhường ngôi ### Nhường ngôi nhưng vẫn giữ quyền nhiếp chính # Năm 299 TCN,
Dưới đây là danh sách ghi nhận những cuộc nhường ngôi trong lịch sử Việt Nam: ## Tự nguyện nhường ngôi ### Nhường ngôi nhưng vẫn giữ quyền nhiếp chính #Không rõ năm bao nhiêu
**Trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội – Amsterdam** () hay còn được gọi đơn giản là **Trường Ams** là một trường trung học phổ thông công lập của thành phố Hà Nội được
PRE-ORDER - HÀNG ĐẶT TRƯỚC DỰ KIẾN HÀNG VỀ: 29/08/2025 NỘI DUNG CHÍNH Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng ký ức về nạn đói năm 1945 - thảm họa khiến hơn hai triệu
PRE-ORDER - HÀNG ĐẶT TRƯỚC DỰ KIẾN HÀNG VỀ: 15/08/2025 NỘI DUNG CHÍNH Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng ký ức về nạn đói năm 1945 - thảm họa khiến hơn hai triệu
Sự Thật Về Nạn Đói Năm 1945 (Qua Tư Liệu Và Ký Ức Lịch Sử) Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng ký ức về nạn đói năm 1945 - thảm họa khiến hơn
Thăng Long Kinh Kì - Kẻ chợ Các khu phố buôn bán, khu sĩ hoạn, khu vực hành chính, kể cả vương phủ cùng đan xen nhau, trong nhiều trường hợp còn hòa quyện vào
Nguyễn Trường Tộ - Người Việt Nam Sáng Suốt Nhất Ở Thời Kỳ Rối Ren Nhất Trong Lịch Sử Việt Nam Cuối thế kỷ 19, cùng với cả thế giới, Việt Nam đã trải qua
Ở các triều đại trước thời nhà Nguyên, triều đại đang trị vì thường phong tước vị cho một số thành viên (đôi khi là người giả danh) của triều đại trước đó như là
**Hoàng thành Thăng Long** (chữ Hán: 昇龍皇城; Hán-Việt: Thăng Long Hoàng thành) là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh thành Thăng Long - Đông Kinh và tỉnh thành Hà Nội bắt đầu
**Hà Nội** là thủ đô, là thành phố trực thuộc trung ương và cũng là một đô thị loại đặc biệt của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hà Nội nằm về
Bằng chứng về sự hiện diện của con người ở các vùng cao nguyên phía bắc và trung tâm bán đảo Đông Dương đã tạo nên lãnh thổ của dân tộc Lào hiện đại từ
**Lịch sử kinh tế Nhật Bản** được quan tâm nghiên cứu chính là vì sự phát triển kinh tế mạnh mẽ của nước này và bởi vì Nhật Bản là nền kinh tế quốc gia
**Lịch sử Hải quân Nhật Bản** bắt đầu với sự tương tác với các quốc gia trên lục địa châu Á thiên niên kỷ 1, đạt đỉnh cao hoạt động hiện đại vào thế kỷ
Nhìn lại lịch sử xây dựng và phát triển ngàn năm Thăng Long – Hà Nội, cùng với tinh hoa của “bách gia trăm họ” nhiều thế hệ những người họ Đặng đã từng sinh
"VƯƠNG TRIỀU LÝ (1009-1226)” - NIỀM HỨNG KHỞI CỦA NHIỀU NHÀ CHÉP SỬ ---------------------------------------------------- Là cuốn sách mở đầu trong bộ sách "Các vương triều trên đất Thăng Long" do Nhà xuất bản Hà Nội
nhỏ|Phố Tạ Hiện **Khu phố cổ Hà Nội** là tên gọi thông thường của một khu vực đô thị có từ lâu đời của Hà Nội nằm ở ngoài hoàng thành Thăng Long. Khu đô
Chiến tranh đổ bộ là một khái niệm trong lĩnh vực quân sự, chỉ loại hoạt động quân sự sử dụng các tàu thuyền đi biển để tấn công và đổ quân. Hoạt động này
**Chùa Bà Ngô** là một ngôi chùa cổ ở Hà Nội, có niên đại từ thời vua Lý Nhân Tông, có tên chữ là **Ngọc Hồ tự** tức **Chùa Ngọc Hồ**, hiện nay tọa lạc
**Phố Nguyễn Khuyến** (tên thời Pháp thuộc: **Route de Sinh Từ**) là một tuyến phố cổ thuộc phường Văn Miếu, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, Việt Nam. Theo Nguyễn Vinh Phúc và Trần
**Liên hoan phim quốc tế Hà Nội** (Tiếng Anh: **Hanoi International Film Festival**, viết tắt là **HANIFF**), tên cũ là **Liên hoan phim quốc tế Việt Nam** (Tiếng Anh: **Vietnam International Film Festival**, viết tắt
**Lịch sử quân sự Việt Nam** hay **Quân sử Việt Nam** là quá trình hình thành và phát triển các hoạt động quân sự trong suốt chiều dài lịch sử của Việt Nam, bắt đầu
Cuốn sách “Hà Nội -Tiểu sử một đô thị”(bản dịch tiếng Anh Hanoi: Biography of a city) của tác giả William Stewart Logan (W.S.Logan sinh năm 1942), là giáo sư tiến sĩ giảng dạy tại
Lịch Sử Việt Nam Qua Chính Sử Trung Hoa (Bìa Cứng) Lịch sử Việt Nam qua chính sử Trung Hoa (Tống sử, Nguyên sử, Minh sử, Thanh sử cảo) … Mặc dù còn phải tìm
Việt Nam Đất Nước-Con Người - Những Bậc Tôn Sư Nổi Tiếng Trong Lịch Sử Việt Nam Từ xưa, nhân dân ta đã coi trọng vị trí của người thầy trong xã hội. Có biết
thumb|Các cách hiểu phạm vi Trung Á khác nhau. Theo cách hiểu của UNESCO, phạm vi Trung Á là toàn bộ 3 vùng màu vàng nhạt, vàng xậm và vàng nâu. Theo cách hiểu này,
“Thắng địa Thăng Long, Địa linh Đất Việt” là một công trình có tính tiên phong và chứa đựng những giá trị to lớn trên nhiều phương diện, từ học thuật tới văn hóa, từ
**Lịch sử Việt Nam** nếu tính từ lúc có mặt con người sinh sống thì đã có hàng vạn năm trước Công Nguyên, còn tính từ khi cơ cấu nhà nước được hình thành thì
**Lịch sử Trung Quốc** đề cập đến Trung Hoa, 1 trong 4 nền văn minh cổ nhất thế giới, bắt nguồn từ lưu vực phì nhiêu của hai con sông: Hoàng Hà (bình nguyên Hoa
**Lịch sử Nhật Bản** bao gồm lịch sử của quần đảo Nhật Bản và cư dân Nhật, trải dài lịch sử từ thời kỳ cổ đại tới hiện đại của quốc gia Nhật Bản. Các
nhỏ|Bức ảnh này trích trong một chương về [[Ấn Độ trong cuốn _Câu chuyện về các quốc gia của Hutchison_, mô tả Ajatashatru đến thăm Đức Phật để giác ngộ tội lỗi của mình.]] **Phật
_[[Nhà thiên văn học (Vermeer)|Nhà thiên văn_, họa phẩm của Johannes Vermeer, hiện vật bảo tàng Louvre, Paris]] **Thiên văn học** là một trong những môn khoa học ra đời sớm nhất trong lịch sử
Giai đoạn từ năm 1431 đến năm 1863 trong lịch sử Campuchia được gọi là **thời kỳ Hậu Angkor** hoặc **thời kỳ Đen Tối, thời kỳ Trung Đại****.** Năm 1431, quân Ayutthaya của người Thái
Những ghi chép đầu tiên về **lịch sử nước Pháp đã** xuất hiện từ thời đại đồ sắt. Ngày nay, nước Pháp chiếm phần lớn khu vực được người La Mã cổ đại gọi là
**Lịch sử Chăm Pa** là lịch sử các quốc gia của người Chăm gồm: Hồ Tôn, Lâm Ấp, Hoàn Vương, Chiêm Thành (_Campanagara_) và Thuận Thành (_Nagar Cam_), thành lập từ năm 192 và kết
**Lịch sử Hoa Kỳ**, như được giảng dạy tại các trường học và các đại học Mỹ, thông thường được bắt đầu với chuyến đi thám hiểm đến châu Mỹ của Cristoforo Colombo năm 1492