✨Điểm Danh 10 Loại Mắm Nổi Tiếng Nhất Việt Nam Bạn Nên Thử

Việt Nam là đất nước có nền ẩm thực phong phú và đa dạng, với nhiều loại mắm đặc sản nổi tiếng như mắm tôm, mắm cá linh, mắm nêm... Mỗi loại mắm đều mang đến hương vị độc đáo của từng vùng miền. Vậy Việt Nam có những loại mắm nào ngon, nổi tiếng nhất? Nào cùng khám phá các loại mắm truyền thống Việt Nam trong bài viết này.Mắm là một gia vị không thể thiếu trong nền ẩm thực Việt. Ở mỗi vùng miền lại có một loại mắm đặc sản riêng, không chỉ là một gia vị trong bữa ăn hằng ngày mà nó còn mang đậm nét văn hóa của từng địa phương. Điều này  góp phần tạo nên bức tranh ẩm thực vô cùng phong phú và đa dạng.

Miền Bắc nổi tiếng với mắm tép, mắm cay, trong khi đó, miền Trung mang đến vị đậm đà với mắm nêm, mắm ruốc. Miền Tây Nam Bộ lại mang màu sắc riêng với mắm cá linh, mắm chưng…

Ngày nay, các loại mắm được sử dụng khắp mọi nơi, trong bữa cơm gia đình, các món ăn vỉa hè đến nhà hàng sang trọng và trở thành đặc sản được nhiều du khách yêu thích. Không những thế, rất nhiều sản phẩm đã chinh phục được các thị trường khó tính và quảng bá những loại mắm đặc trưng của người Việt đến các nước trên thế giới.Khám phá 10 loại mắm nổi tiếng nhất Việt Nam, cùng đặc điểm hương vị và cách thưởng thức chuẩn vị của ba vùng miền.Mắm tôm (shrimp paste) là loại mắm được làm từ tôm, moi hoặc tép kết hợp cùng muối biển, quá trình lên men giúp các enzyme trong moi biển phân hủy protein, tạo nên vị mặn đậm đà cùng mùi thơm nồng.

Mắm tôm có màu tím thẫm, hồng tím nhạt hoặc màu tím sim chín, kết cấu sền sệt, mịn. Mắm tôm là "điểm nhấn" của nhiều món ăn nổi tiếng bún đậu mắm tôm, cá lăng nướng riềng mẻ, cà pháo... Ngoài Thanh Hóa ra thì Thái Bình, Hải Phòng cũng là các tỉnh nổi tiếng về mắm tôm.Mắm cáy là đặc sản ở Thái Bình, Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa, Phú Thọ... Đặc sản này được làm từ con cáy (một loại cua nhỏ sống chủ yếu ở vùng duyên hải Việt Nam). Cáy tươi được bắt về rửa sạch, giã nhuyễn cùng muối và ủ lên men. Thành phẩm là một loại mắm có màu nâu đỏ, sệt, thơm dịu (mùi thơm nhẹ hơn mắm tôm)

Thường được pha cùng chanh, tỏi, ớt để chấm rau muống luộc, dưa cà hoặc ăn kèm bún mắm cáy với thịt ba chỉ, giò lụa, rau kinh giới.Mắm rươi là đặc sản đến từ Tứ Kỳ, Hải Dương. Nguyên liệu để làm món mắm này là từ con rươi hay còn gọi là rồng đất, người dân sẽ sơ chế và ủ tối thiểu 3 tháng. Sau khi ủ xong, mắm có màu vàng mật tự nhiên, sánh mịn và dậy mùi thơm độc đáo. Dùng làm nước chấm cho thịt luộc, vịt quay, các món cuốn rau củ thì còn gì bằng.

Ngoài dùng để làm mắm thì rươi còn dùng để chế biến món chả rươi cũng là một đặc sản trứ danh nơi đây.Mắm ruốc miền Trung (phổ biến ở các tỉnh duyên hải như Ninh Thuận, Bình Thuận, Huế) và miền Nam như Long An. Nguyên liệu chính để sản xuất mắm ruốc là con ruốc (loại giống tép nhỏ). Mắm sau khi lên men hoàn chỉnh sẽ có màu nâu tím, hoặc hồng sẫm, mùi thơm nhẹ, vị mặn ngọt hài hòa. So với mắm tôm, mắm ruốc có mùi nhẹ hơn nên dễ ăn và phù hợp với khẩu vị của nhiều người hơn.

Là gia vị không thể thiếu trong bún bò Huế, cơm hến, hay dùng làm nước chấm xoài, cóc, ổi. Mắm nêm là đặc sản của người dân vùng biển, nổi tiếng nhất ở Đà Nẵng. Nguyên liệu để sản xuất mắm nêm chủ yếu là các loại cá nhỏ như cá cơm, cá nục, cá trích. Cá được ướp muối, lên men, có thể được tách xương hoặc không, rồi trộn với một số loại phụ liệu như thính, thơm (khóm), đường để tạo nên vị chua nhẹ đặc trưng, mặn mà, dậy mùi cá biển lên men.

Mắm nêm có màu nâu đậm, dạng sệt kèm theo xác cá. Không dùng để ăn trực tiếp mà phải kết hợp cùng thơm (dứa) xay nhuyễn, thêm chút tỏi, ớt, chanh và đường để cân bằng vị mặn, giảm mùi nồng và giúp nước chấm chuẩn vị hơn. Là nước chấm cho bánh tráng cuốn thịt heo, gỏi cuốn, món bún mắm nêm...Mắm cá rò Huế là một trong những đặc sản nổi tiếng tại Cố đô, được làm từ cá rò giống như cá cơm nhưng xương mềm. Cá rò được đánh bắt ở vùng biển Thuận An và các vùng biển nước lợ, sau đó làm sạch và ủ muối, lên men trong khoảng một tháng.

Mắm cá rò cần điều chỉnh vị trước khi ăn bằng cách kết hợp cùng tỏi, ớt, đường và thính. Nước chấm làm từ mắm cá rò thích hợp cho các món luộc như thịt heo luộc, gỏi cuốn, rau củ luộc, đậu phụ rán...Mắm nhum là đặc sản nổi tiếng nhất tại Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) và Côn Đảo, được chế biến từ con nhum hay còn gọi là nhím biển trộn với muối và ủ trong một thời gian nhất định. Mắm nhum thành phẩm có màu nâu đỏ sậm hoặc đỏ đục, sền sệt, sánh, thơm dịu. Đặc biệt mắm có vị mặn, chua, ngọt lẫn vào trong hương vị riêng của thịt nhum.

Mắm nhum thường dùng để ăn kèm với thịt luộc bánh tráng, rau xanh, món luộc, bánh tráng.Mắm cá linh là đặc sản của vùng sông nước Cửu Long, như Châu Đốc, An Giang. Cá linh non sau khi được làm sạch sẽ ủ với muối biển, thính gạo trong lu sành vài tháng. Mắm cá linh chín có mùi thơm đặc trưng, vị béo bùi, mặn dịu.

Đây cũng là nguyên liệu chính cho các món ăn miền Tây bao gồm lẩu mắm, mắm chưng hấp trứng thịt, hoặc làm mắm kho, mắm chiên.Mắm ba khía được làm từ con ba khía (một loài họ cua có càng to, đặc trưng ở vùng Nam Bộ), cũng tương tự như các loại mắm trên, ba khía được làm sạch và ủ với muối. Khi ba khía chín, thì người ta mang ra trộn cùng chanh, tỏi, ớt, đường để tạo nên hương vị chua ngọt, cay mặn hài hòa. 

Mắm ba khía thường ăn kèm với cơm nóng, xoài xanh, rau sống hoặc làm nước chấm ăn kèm món luộc, hấp.Mắm sò Lăng Cô (Huế) là một gia vị được làm phần thịt của sò huyết nguyên con. Ruột sò được làm sạch kết hợp cùng ớt tươi giã nhỏ, củ riềng, muối hầm, đậu xanh rang. Hỗn hợp này được ủ khoảng nửa tháng là thành mắm. Với màu đỏ tự nhiên, đặc sệt, phần thịt sò còn nguyên, beo béo. Khi ăn bạn cần phối trộn với ớt tỏi giã nhuyễn, đường, bột ngọt cùng một ít đu đủ. 

Mắm sò chấm cùng các món rau sống, món luộc, hấp rất ngon.Các lưu ý quan trọng khi ăn mắm bạn nên lưu ý như:Có rất nhiều loại mắm, bạn có thể chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và khẩu vị của mình. Tuy nhiên cần mua hàng chính gốc, có thương hiệu uy tín, nguồn gốc và thông tin rõ ràng. Ưu tiên các loại mắm có chứng nhận an toàn thực phẩm , HACCP, OCOP. Tránh mua hàng trôi nổi, không có nhãn mác.Về bản chất, các loại mắm như mắm tôm, mắm nêm, mắm ruốc... đều được ủ với muối hột. Do đó, các sản phẩm này đều có lượng natri khá cao. Do đó, bạn nên điều chỉnh vị trước khi ăn, cũng không nên ăn quá nhiều.

Hiệp hội Tim mạch khuyến cáo người trưởng thành không nên ăn quá 5 g muối mỗi ngày – tương đương khoảng 2000 mg natri, hoặc khoảng một thìa cà phê muối. Nên bạn cần giới hạn lượng natri mỗi ngày. Không nên đun nấu các loại mắm trên nhiệt độ cao quá lâu vì điều này có thể làm mắm có mùi nồng hơn, hoặc giảm đi mùi vị ban đầu. Tùy vào món ăn bạn nấu, mà nên thêm mắm vào đúng thời điểm.Sự khác biệt chủ yếu nằm ở hương vị và cách thưởng thức:

• Mắm miền Bắc thường có hương vị thiên về vị mặn mòi, nhưng rất tinh tế, không mặn gắt

• Mắm miền Trung có vị mặn mà hơn

• Mắm miền Nam có xu hướng nhạt hơn, ngọt thanh.Tùy từng loại mắm bạn sử dụng mà có thể ăn trực tiếp hoặc cần chế biến trước khi ăn, ví dụ:

• Một số loại mắm có thể ăn trực tiếp hoặc chỉ cần pha thêm tỏi, ớt, chanh, đường là có thể sử dụng ngay như mắm ruốc, mắm nêm, mắm tôm, mắm ba khía... 

• Mắm cần chế biến như mắm cá linh, mắm cáy,...Mắm có hàm lượng muối và đạm cao (tùy loại), dù là gia vị không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày, nhưng bạn cần phải ăn điều độ. Đặc biệt là những người có vấn đề về huyết áp, thận, tim mạch, cần hạn chế hoặc ăn rất ít. Người khỏe mạnh cũng nên duy trì thói quen ăn nhạt để bảo vệ sức khỏe.Để giảm độ mặn trong các loại mắm truyền thống, bạn chỉ cần pha loãng mắm với nước cốt chanh, tắc, thêm đường, ớt tỏi..., ăn kèm các món luộc, rau củ, cơm nóng, hay các món ăn thường ngày.Tóm lại, các loại mắm chính là "linh hồn" của nhiều món ăn của người Việt. Tùy vào sở thích hoặc món ăn cụ thể mà bạn có thể linh hoạt chế biến các món ăn mà mình thích.