✨DeepTech – Khi Những Ý Tưởng Trong Phòng Thí Nghiệm Tìm Đường Ra Thị Trường

DeepTech không bắt đầu từ những phòng họp hay các bản kế hoạch kinh doanh, mà bắt đầu từ phòng thí nghiệm – nơi các nhà khoa học âm thầm nghiên cứu trong nhiều năm để tạo ra công nghệ mới. Trong một buổi gặp gỡ của các nhà khoa học Việt Nam tham gia chương trình Leaders in Innovation Fellowships (LIF), nhiều câu chuyện đã được chia sẻ – từ thân chuối có thể trở thành màng sinh học thay thế nhựa, quy trình lên men giúp nâng cao giá trị hạt cà phê, đến protein bền vững từ mít non, rác thải thực phẩm và vi sinh vật. Có những dự án về mô phỏng va chạm giao thông, vật liệu hỗ trợ phục hồi vết bỏng, hay các hợp chất mới với kỳ vọng điều trị Alzheimer.

Những câu chuyện đó cho thấy một điều rất rõ ràng: Việt Nam không thiếu ý tưởng lớn, không thiếu công nghệ có chiều sâu, và cũng không thiếu những con người đủ năng lực để tạo ra đột phá. Nhưng nếu đã có công nghệ và con người, tại sao vẫn có rất ít doanh nghiệp công nghệ lõi của Việt Nam vươn ra thế giới?DeepTech được hiểu là những công nghệ dựa trên nền tảng khoa học và kỹ thuật, có khả năng tạo ra thay đổi lớn trong sản xuất, y tế, môi trường, năng lượng hoặc nông nghiệp. Con đường của DeepTech thường dài hơn so với các mô hình kinh doanh công nghệ số, vì công nghệ cần thời gian để nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện trước khi có thể thương mại hóa.

Điều này đồng nghĩa với việc DeepTech cần thời gian dài, nguồn vốn đủ lớn và một hệ sinh thái sẵn sàng đồng hành trong nhiều năm. Chương trình LIF Global đang góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường bằng cách hỗ trợ các nhà khoa học xây dựng chiến lược thương mại hóa, kết nối với nhà đầu tư và doanh nghiệp, từ đó từng bước đưa công nghệ ra thị trường. Dù vậy, thực tế cho thấy khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường tại Việt Nam vẫn còn khá xa. DeepTech đã xuất hiện, nhưng vẫn chưa phát triển thành một làn sóng rõ rệt.Trong những năm gần đây, nhiều dự án DeepTech tại Việt Nam đã xuất hiện trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, nông nghiệp thông minh và năng lượng sạch. Phần lớn các dự án này vẫn đang ở quy mô nhỏ hoặc giai đoạn thử nghiệm.

Nhiều dự án xuất phát từ các trường đại học và viện nghiên cứu, nơi có nền tảng khoa học tốt. Tuy nhiên, từ một công trình nghiên cứu đến một doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh trên thị trường là một hành trình dài và phức tạp.

Có những công trình dừng lại trên giấy, có những dự án dừng ở giai đoạn thử nghiệm. Nguyên nhân thường không nằm ở công nghệ, mà nằm ở việc thiếu các điều kiện để công nghệ trở thành sản phẩm và doanh nghiệp.Giữa nghiên cứu và thị trường tồn tại một giai đoạn khó khăn, thường được gọi là "valley of death". Đây là giai đoạn công nghệ đã được chứng minh về mặt kỹ thuật nhưng chưa sẵn sàng để thương mại hóa. Rủi ro vẫn cao, doanh thu chưa có, trong khi nguồn tài trợ nghiên cứu ban đầu đã kết thúc và nhà đầu tư vẫn đang chờ tín hiệu từ thị trường. Nếu không có nguồn lực để đi qua giai đoạn này, nhiều công nghệ sẽ dừng lại, dù tiềm năng vẫn còn.DeepTech cần nhiều năm để hoàn thiện công nghệ và đưa sản phẩm ra thị trường. Trong khi đó, nhiều quỹ đầu tư thường tìm kiếm các mô hình có thể tăng trưởng nhanh và tạo doanh thu sớm. Sự khác biệt này khiến nhiều dự án DeepTech gặp khó khăn trong việc tìm nguồn vốn phù hợp.

Những nguồn vốn phù hợp với DeepTech thường là vốn nghiên cứu, quỹ phát triển công nghệ, đầu tư dài hạn hoặc các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Khi các nguồn lực này chưa đủ nhiều và chưa kết nối tốt với nhau, các dự án DeepTech sẽ khó phát triển thành doanh nghiệpMột dự án DeepTech cần đội ngũ hiểu công nghệ và hiểu thị trường. Tuy nhiên, tại Việt Nam, hai nhóm này thường tách biệt. Nhà khoa học tập trung vào nghiên cứu, trong khi doanh nghiệp tập trung vào thị trường. Khi thiếu những người có thể kết nối hai lĩnh vực này, nhiều công nghệ khó đi xa hơn giai đoạn nghiên cứu.Doanh nghiệp có thể tham gia vào DeepTech với vai trò là đối tác phát triển công nghệ, nhà đầu tư hoặc khách hàng đầu tiên. Khi có khách hàng đầu tiên, công nghệ có cơ hội được thử nghiệm trong môi trường thực tế, từ đó chứng minh giá trị và thu hút thêm đầu tư.

Tại Việt Nam, vai trò này vẫn chưa thực sự rõ ràng, vì nhiều doanh nghiệp vẫn ưu tiên các giải pháp đã hoàn thiện hơn là tham gia từ giai đoạn phát triển công nghệ.Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển DeepTech, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan đến nông nghiệp, thực phẩm, vật liệu sinh học, môi trường và năng lượng. Đây là những lĩnh vực gắn với nhu cầu thực tế và có tiềm năng phát triển trong dài hạn.

Vấn đề quan trọng là xây dựng được một hệ sinh thái phù hợp, trong đó có nguồn vốn, chính sách hỗ trợ, sự tham gia của doanh nghiệp và các chương trình kết nối giữa nghiên cứu và thị trường.DeepTech đã xuất hiện tại Việt Nam, bắt đầu từ các phòng thí nghiệm, các dự án nghiên cứu và các nhóm khoa học – công nghệ. Để những công nghệ này có thể đi xa hơn, cần một hệ sinh thái đủ dài hạn và đủ kiên nhẫn.

Câu hỏi đặt ra không phải là Việt Nam có DeepTech hay không, mà là làm thế nào để những công nghệ này có thể trở thành sản phẩm, doanh nghiệp và tham gia vào thị trường toàn cầu.

DeepTech vì vậy không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của hệ sinh thái phát triển công nghệ trong dài hạn.Bài viết  được tạo ra dựa trên những thông tin từ:

• Nguồn: Facebook Tuấn Trần

Xem chi tiết bài viết gốc ở đường link bên dưới...