✨Quản Lý Y Tế Là Gì Và Các Phương Pháp Phổ Biến Cần Nắm Rõ

Quản lý y tế đóng vai trò quyết định trong việc điều hành và phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe. Vậy mục tiêu trong tổ chức và quản lý là gì? Các thách thức hiện nay ra sao?Quản lý y tế là chức năng của hệ thống y tế, đảm bảo giám sát hiệu quả việc thực thi các chính sách nói chung. Việc quản lý còn giúp giữ gìn cơ cấu tổ chức tối ưu, duy trì hoạt động ổn định, hiệu quả và thực hiện những chương trình khác nhau nhằm đạt được mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân.1. Phạm vi của quản lý y tế

Phạm vi bao gồm việc đảm bảo sự phát triển cân đối của hệ thống y tế, giữ gìn cơ cấu tổ chức, duy trì chế độ hoạt động hiệu quả và thực hiện nhiều chương trình bảo vệ sức khỏe người dân.

2. Đối tượng của khoa học quản lý

Khoa học quản lý là ngành khoa học tổng hợp nghiên cứu về những quy luật, phương pháp luận, nguyên lý và kỹ thuật của hoạt động quản lý. Các quan hệ quản lý bao gồm:

Quan hệ chủ thể (cấp quản lý) tác động vào khách thể (dưới quyền).

Quan hệ giữa hoạt động chủ quan của chủ thể với tính khách quan của đối tượng.

Quan hệ giữa tính khoa học (luật lệ, nguyên tắc, công thức) và nghệ thuật (kinh nghiệm, sự linh hoạt, cách ứng xử của con người).

Quan hệ giữa cá thể với tập thể.

Quan hệ giữa các bộ phận của một hệ thống và giữa hệ thống với môi trường và với các hệ thống khác.Các cấp độ quản lý trong lĩnh vực y tế

Theo các quy định hiện hành, hoạt động quản lý trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh được sắp xếp và tổ chức theo nhiều cấp độ, bao gồm: (2)

Cấp độ quản lý nhà nước: Bao gồm Quốc hội và Chính phủ, trong đó Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh.

Cấp độ Bộ ngành:

Bộ Y tế chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh.

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ khác (như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an) trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, có trách nhiệm phối hợp với Bộ Y tế thực hiện quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh.

Cấp độ địa phương: Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn thuộc quyền quản lý.

Cấp độ chuyên môn kỹ thuật: Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được xếp thành cấp ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu để thực hiện các nhiệm vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Cấp độ cơ sở:  Tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chế độ trực lãnh đạo (Giám đốc, phó giám đốc, trưởng khoa, trưởng phòng được giám đốc chỉ định) có nhiệm vụ kiểm tra, đôn đốc các phiên trực và chỉ đạo giải quyết các vấn đề vượt quá khả năng chuyên môn của cấp dưới.Mục tiêu cốt lõi là bảo vệ sức khỏe nhân dân, cụ thể:

• Hướng dẫn các thành viên trong tổ chức y tế làm việc có hiệu quả, biết việc cần làm và hoàn thành công việc.
• Hoàn thành mục tiêu của tổ chức thông qua việc kết hợp những nỗ lực, sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị) một cách hiệu quả nhất (với chi phí về nguồn lực thấp nhất mà vẫn đạt được mục tiêu).

Quản lý y tế là quá trình lập kế hoạch, điều hành và giám sát các hoạt động của các cơ sở y tế hoặc cả hệ thống y tế công cộng, nhằm đảm bảo dịch vụ chăm sóc sức khỏe hiệu quả, chất lượng và tối ưu hóa nguồn lực.Quản lý trong lĩnh vực y tế bao gồm nhiều chức năng cơ bản:

• Lập kế hoạch: Chức năng khởi đầu, giúp cơ sở y tế vận hành theo kế hoạch trong hiện tại và dự kiến tương lai, bao gồm xác định làm việc gì, lúc nào và làm như thế nào.
• Công tác tổ chức: Xác định các mối quan hệ về quyền hạn và trách nhiệm, cấu trúc và sự phụ thuộc, nhằm tập hợp các nguồn lực và hoạt động hợp lý.
• Lãnh đạo: Sự tác động đến con người, điều phối hành vi của cá nhân hoặc nhóm để đạt được mục tiêu của tổ chức.
• Ra quyết định: Chức năng mà mọi nhà quản lý đều phải thực hiện, với phạm vi và tính chất quyết định thay đổi tùy theo vị trí, mức độ, quyền hạn và trách nhiệm.
• Điều khiển: Thúc đẩy hành động trong tổ chức, hướng về con người, bao gồm động viên, chỉ đạo và giao tiếp.
• Kiểm tra và giám sát:
• Kiểm tra tập trung vào việc theo dõi, điều chỉnh, thiết lập các tiêu chuẩn để đo lường kết quả, và can thiệp.
• Giám sát kỹ thuật chuyên môn là một hình thức quản lý trực tiếp, thu thập thông tin liên tục, phân tích thông tin để đưa ra giải pháp hợp lý đồng thời hỗ trợ, đào tạo con người liên tục.
• Nhân sự: Thu nhận và củng cố nguồn nhân lực, thể hiện ở việc lập kế hoạch nhân lực, tuyển dụng, đánh giá trình độ và đào tạo phát triển.
• Đánh giá: Chức năng đo lường, xem xét, so sánh, đối chiếu các kết quả đạt được của một chương trình/hoạt động với mục tiêu ban đầu để ra quyết định điều chỉnh và chuẩn bị cho việc lập kế hoạch mới.Các thách thức/rủi ro chủ yếu xoay quanh việc đảm bảo chất lượng chuyên môn, tuân thủ pháp luật, quản lý trang thiết bị và ứng phó với các tình huống khẩn cấp, cụ thể:

1. Chất lượng và an toàn cho người bệnh

• Rủi ro tai biến y khoa và sai sót chuyên môn: Ngành y tế luôn phải đối mặt với nguy cơ xảy ra tai biến y khoa và sai sót chuyên môn kỹ thuật trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh. Các sai sót này, dù cố ý hay vô ý, có thể dẫn đến việc người hành nghề bị đình chỉ hành nghề hoặc thu hồi giấy phép hành nghề.
• Thách thức trong việc duy trì và cải tiến chất lượng: Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải thường xuyên thực hiện đánh giá chất lượng dịch vụ. Việc này đòi hỏi phải đảm bảo tính khoa học, hiệu quả, đánh giá tổng thể các đặc tính chất lượng như an toàn, hiệu quả, kịp thời, công bằng, và hướng đến người bệnh và nhân viên y tế.
• Thách thức về đào tạo và cập nhật kiến thức liên tục: Người hành nghề có nghĩa vụ tham gia cập nhật kiến thức y khoa liên tục tối thiểu 120 giờ tín chỉ trong 05 năm liên tục để duy trì năng lực chuyên môn. Việc không đảm bảo cập nhật kiến thức y khoa liên tục có thể là căn cứ để đình chỉ hành nghề.

2. Pháp lý và quản lý về nhân lực

• Rủi ro vi phạm pháp luật và đạo đức nghề nghiệp: Người hành nghề có thể bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép hành nghề nếu vi phạm nghiêm trọng quy định về đạo đức nghề nghiệp hoặc vi phạm pháp luật trong hoạt động chuyên môn.
• Quản lý phạm vi hành nghề: Việc xác định phạm vi hành nghề phải phù hợp với văn bằng, chứng chỉ chuyên môn và năng lực thực hiện của người hành nghề. Đây là một thách thức lớn trong việc đảm bảo mỗi cá nhân thực hiện đúng chuyên môn được đào tạo, đặc biệt trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực.

3. Quản lý trang thiết bị y tế và tài chính

• Quản lý giá và kê khai giá: Các tổ chức sản xuất, kinh doanh trang thiết bị y tế phải thực hiện niêm yết giá, kê khai giá theo quy định của Chính phủ và Bộ Y tế. Việc biến động bất thường về giá có thể ảnh hưởng đến nguồn cung cấp trang thiết bị, khả năng chi trả của người mua và khả năng thanh toán của Quỹ bảo hiểm y tế.
• Quản lý lưu hành và chất lượng thiết bị: Người quản lý y tế phải đảm bảo trang thiết bị y tế khi lưu hành phải đáp ứng các điều kiện về số lưu hành, nhãn mác, hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt. Thách thức này bao gồm việc thu hồi các thiết bị không còn được phép lưu hành hoặc có lỗi gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người sử dụng.

4. Ứng phó với tình huống khẩn cấp

• Đảm bảo nhân lực trong thiên tai, dịch bệnh: Trong các trường hợp xảy ra thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A hoặc tình trạng khẩn cấp, ngành y tế phải đối mặt với thách thức thiếu hụt nhân lực và phải huy động, điều động người hành nghề, kể cả người nước ngoài hoặc sinh viên khối ngành sức khỏe, tham gia các hoạt động khám chữa bệnh ngoài phạm vi chuyên môn được cấp phép.

5. Quản lý thông tin và dữ liệu

• Xây dựng và vận hành hệ thống thông tin: Một trong những nhiệm vụ của quản lý nhà nước về khám bệnh, chữa bệnh là xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Việc này yêu cầu phải thu thập, quản lý các thông tin về người bệnh, người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, giá dịch vụ và các chi phí liên quan.
• Quản lý hồ sơ mật: Trong các thủ tục quy định, tài liệu, nội dung mật phải được nộp trực tiếp và được bảo quản theo chế độ mật, đặt ra thách thức về an ninh thông tin và quy trình xử lý tài liệu.